Femke Halsema over de kredietcrisis. Een metafoor voor de crisis om te rechtvaardigen dat minister Wouter Bos zonder goedkeuring van de kamer maatregelen mag nemen.
'Een minister die de Nederlandse sector overeind probeert te houden, moet niet te veel worden lastiggevallen, zeker als hij het duidelijk goed doet. Dat vond zelfs de oppositie. GroenLinks leider Femke Halsema zei: 'Bij een slagaderlijke bloeding moet je eerst de patiënt in leven houden'. (NRC zaterdag 18 oktober. Merk overigens de inconsistentie op: hoe kan Bos gecontroleerd worden op of hij het goed doet, want later in het artikel wordt gemeld dat Bos gevoelige informatie niet aan de kamer meedeelt).
Enige kanttekeningen bij het gebruik van een metafoor.
* Het gebruik van een metafoor dient om een abstracte, moeilijk te vatten situatie, concreet en voorstelbaar te maken.
* De houdbaarheid van een metafoor hangt ervan af of de vergelijking tussen het abstracte en het concrete standhoudt.
* Jammergenoeg valt over de houdbaarheid van de vergelijking juist zo moeilijk te beslissen, omdat hetgeen dat in een metafoor vervat wordt zo abstract en moeilijk te duiden is, niet feitelijk is. Een metafoor kan met andere woorden niet gefalsificeerd worden door een beroep te doen op concrete feiten.
* Er vindt in een metafoor een vreemde omkering plaats van schijn en werkelijkheid. Het abstracte dat verwoord moet worden in iets concreet voorstelbaars, is wel de werkelijkheid. Het concreet voorstelbare (hierboven de slagaderlijke bloeding) is slechts schijn. Er is immers geen sprake van een echte slagaderlijke bloeding, maar van een kredietcrisis. De schijn moet zo bezien de werkelijkheid bijschijnen om te zien wat er aan de hand is. Dat is een verraderlijke, misleidende operatie.
* De waarde van metaforen kan oa getest worden door andere mogelijke metaforen voor de abstracte situatie te bedenken. Bijvoorbeeld, de veelgebruikte metafoor waarin de economie een 'survival of the fittest' is'. In deze metafoor worden abstracte economische processen vergeleken met de dierenwereld. Merk op: deze metafoor (en dat is gevaar met elke metafoor) wordt door vele zeer letterlijk genomen. Dat geeft een hele andere versie van de abstracte situatie weer. Een menselijk lichaam dat doodbloedt moet gered worden, maar in de dierenwereld sterft onherroepelijk de zwakste en dat is, zoals dat heet, goed. Alleen de gezonde dieren overleven. Deze evengoed te verdedigen metafoor geeft derhalve helemaal geen rechtvaardiging voor de noodmaatregelen van minister Bos.
Abonneren op:
Reacties posten (Atom)
Geen opmerkingen:
Een reactie posten