'Als er een ding is waar ik zeker van ben, is dat ik een gelukkig man' ben. Het is zo'n ongewone zin. Als iemand in de mond neemt ergens zeker van te zijn dan betreft het vaak iets in het domein van de ellende. Een ding dat zeker is, is dat we dood gaan, dat wie stijgt, vroeg of laat moet vallen, dat we er alleen zeker van kunnen zijn dat er niets zeker is. We merken op zeker van iets te zijn als we standvastigheid willen uitstralen, dat we tot de laatste zucht tegen de vijand zullen strijden, nooit zullen ingeven. We zijn zeker van datgene wat we eigenlijk niet willen (dood, niet weten, een nare wetmatigheid). We zijn zeker van iets als we aangevallen worden. Er zeker van zijn dat we gelukkig zijn, dat lijkt niet in ons op te komen.
De bewoners van het kleine huis op de prairie baden als vanzelfsprekend in het geluk. Alles is liefde. Iedereen heeft begrip voor elkaar. Een moment uit evenwicht wordt hersteld door de helpende hand van de ander. Dit is wat we sentimentaliteit noemen. Het leven puur en simpel. Een idylle.
Het is te makkelijk deze idyllische wereld als verloren te beschouwen, omdat ze zich afspeelt op een simpel platteland zonder luxe, zonder auto's, kleinschalig en overzichtelijk, een wereld die niet meer de onze is. Ook op het idyllische platteland zijn er problemen, vervelende mensen, verdrietige mensen, aardige mensen en ook de bewoners van het huis zelf zijn niet eendimensionaal. Ze hebben verdriet, kennen woede, trots en koppigheid, maar er is iets dat deze wereld doet onderscheiden van de wereld zoals we die zo vaak krijgen voorgeschoteld op tv: deze mensen zijn gericht op het goede.
Het goede is niet meer vanzelfsprekend. De basistoestand van de personages in soaps is er een van wantrouwen, onrust, angst, verlangen naar macht, leugenachtigheid. In een soap is elk moment van geluk zwanger van veinzerij, iemand die doet alsof, iets gedaan wil krijgen, iets te verbergen heeft. Oprechtheid is, zo weten we vaak al als kijker die meer weet of hoe de verhoudingen echt zijn dan de bewoners van de soapwereld, een mantel om onoprechtheid mee te verbergen.
'Als er een ding is waar ik zeker van ben, is dat ik een gelukkig man ben'. Deze uitspraak is geen middel tot het verbergen van iets onwelgevalligs. Het is een eindpunt. De formule voor het vinden van dit geluk wordt ook niet achtergehouden. Ook hier geen achterbaksheid. De ingrediënten worden in alle eerlijkheid gepresenteerd. De echtgenoot die de man van het kleine huis op de prairie verteld dat hij vast een gelukkig man is met zulke fijne kinderen en zo'n fijne vrouw, is zelf minder gelukkig. De reden daarvoor is duidelijk: zijn vrouw is een zelfingenomen snob die meer waarde hecht aan materiële rijkdom dan aan liefde. Dat moet je dus niet doen als je gelukkig wilt worden. Kijk maar naar ons!
Ik heb drie keer tranen over mijn wangen voelen biggelen bij het kijken naar het Kleine huis op de prairie. Dat kan liggen aan het melancholieke tijdstip va het jaar (kerst, oud- en nieuww, bijna jarig), maar het is misschien eerder een vaste karaktertrek: ik heb een zwak voor sentimentaliteit. Waaruit die sentimentaliteit precies bestaat is de moeite waard eens te onderzoeken. Misschien raak ik ontroerd omdat ik me realiseer dat deze idylle echt niet bestaat en ik het verdriet voel van het onmogelijke dat weliswaar overtuigend op het tv-scherm bestaat, maar in de echte wereld onbereikbaar is. Of misschien word ik juist geraakt omdat ik ineens begrijp hoe simpel het is om mooi te leven, hoe makkelijk het is om goed te doen, dat ik moet stoppen zo te zeuren, zoveel te eisen, zo ontevreden te zijn over het gewone. Misschien verlang ik naar een vrouw en kinderen waar je als vanzelfsprekend mee bent, niet altijd levend op jezelf, rekening houden met je eigen wensen, je eigen dromen.
Als het geluk in het huis op de prairie echt is, wat is dan de formule? Het makkelijkste en tegelijkertijd moeilijkste antwoord is liefde. Vanuit de bron van wederzijds liefde emaneert al het goede, maar zo wordt geluk een mysterieuze substantie, iets dat alleen beschikbaar is als je al in het licht van de liefde staat. Hoe je tot die liefde komt, is dan onduidelijk. De bewoners van het huis op de prairie geven gelukkig wel allerlei aanwijzingen, methodes om liefde ook haar licht over jou te laten schijnen. Belangrijk is te leven volgens principes die losjes gebaseerd zijn op de woorden van Jezus.
1) Wat niet wil dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet.
Moeder en middelste dochter hebben een opvliegend karakter dat gaat vlammen als hun trots gekrenkt wordt. Precies dat gebeurt als de arrogante snob (de echtgenote van de man die hier zo ongelukkig van wordt) en haar dochter er alles aan doen de bewoners van het huis willen vernederen door hen neer te zetten als boerenkinkels. Een belangrijke les voor het bereiken van geluk is dat je je nooit in je trots moet laten krenken, dat je voor jezelf moet opkomen, maar zonder hiermee te vervallen in het terugbetalen met gelijke munt. Wat niet wil dat u geschiedt...Je kunt altijd de andere wang toekeren.
2) Hoogmoed komt voor de val.
Als moeder zich laat provoceren en als bewijs van haar klasse de duurste stof koopt van de arrogante snob, krijgt ze later berouw. Waarom heeft ze die dure blauwe stof gekocht, alsof ze zoveel geld hebben, ze wilde alleen maar aan die kakmadam laten zien dat ze wel smaak had, niet rondliep in een meelzak. Maar nu heeft haar trots haar naar een plek gebracht waar ze juist niet wil zijn. materiële rijkdom als bewijs van waarde: was dat nu niet juist waarom ze boos werd op die arrogante madam?
3) God houdt van schoonheid.
Als moeder berouwvol aan kinderen en man verklaart dat ze de stof zal terugbrengen, zeggen ze in koor dat ze dat niet moet doen, dat ze de jurk verdient en, zo zegt de man, dat God haar niet voor niets zo mooi heeft gemaakt, dat God wil dat ze zich nog mooier maakt met een mooie blauwe jurk die, zo zegt haar dochter, haar op de hemel zal doen gelijken. Moeder stemt in.
4) Transformeer hoogmoed en trots in vrijgevigheid.
Moeder maakt een hemelblauwe jurk, maar niet voor zichzelf. Ze verrast haar dochters met twee blauwe jurkjes. Het geven geeft groter plezier dan het zelf hebben.
Ach, wat een idylle!!! Het gaat zo maar door met lieve wijsheden, dat je altijd je best moet doen en als je dat doet dat je dan nooit wat te verwijten valt, dat je je nooit zorgen moet maken, dat er altijd oplossingen zijn, dat je altijd eerlijk je fouten moet toegeven, dat je met dat toegeven eigenlijk al je schuld ingelost hebt...En de knusheid: een moeder die de gehele dag door voor haar kinderen klaar staat, een moeder die haar kleren zelf naait, een moeder die zelf koekjes bakt, een man die zijn werk bij het huis heeft, werkt in de open lucht, niet forenst in files, niet dag in dag uit klaagt over vergaderingen en incompetente managers simpelweg omdat hij die niet heeft. Eten van het land, eieren van de eigen kippen, ruimte om te spelen, omgeven door bergen, bos en uitgestrekt land. Altijd zon. Genoeg, genoeg. Zet de tv uit en weg is het kleine huis op de prairie.
