Precies het omgekeerde

Ik houd van deze uitspraak. Hij doet het goed in conversaties. Het sticht meteen verwarring. Alsof je de wereld op zijn kop zet en vervolgens, als we bekomen zijn van deze duizelingwekkend draai, zegt dat we eigenlijk al die tijd daarvoor op onze kop hebben gestaan. Overbodig te melden dat de 'precies het omgekeerde'-methode veel weerstand opwekt. Het is ook een prima denkmethode. Om vastgeroeste overtuigingen op te poetsen kan het helpen precies het omgekeerde als uitgangspunt te nemen.

Goed, een voorbeeld.
Ik ben opgegroeid met het idee dat er in de jaren '60 spannende, nieuwe muziek ontstond die het oude overbodig maakte. Rockmuziek was hip, nieuw, fris, grensverleggende, taboedoorbrekend, revolutionair en weet ik wat meer. Steeds meer kom ik erachter dat precies het omgekeerde het geval is. Rockmuziek is plat, simpel, zichzelf eeuwig herhalend, infantiel en bovenal gericht op het idee dat het niet om de muziek gaat maar om randfactoren. Muzikanten moesten cool zijn, stoer, mooi en fascinerend. De muziek moest door het mammoetritme gecombineerd met de belofte van seksuele energie die de muzikanten uitstralen, geilheid opwekken waarbij de muziek zelf slechts een vehikel was. Als we elkaar eens heel eerlijk in d eogen kijken, moeten we toegeven dat Elvis Presley muzikaal gezien op kleuternivea staat. Lekker om naar te luisteren hoor, maar zijn faam ziet hem toch echt in zijn gezicht en heupen. De vernieuwing in de muziek betekende zo vooral een ontkenning van de muziek.
Bewijs daarvoor ligt bijvoorbeeld in de teloorgang van de jazz in de jaren zestig. Mingus, Miles en Coltane hadden moeite om te overleven omdat de aandacht naar Beatles, Stones en andere godjes ging. Jazz moest ook wel verliezen omdat het veel te ingewikkeld is, veel te muzikaal. Het vereist voorkennis en luistervemorgen, geduld en concentratie, zaken die in de popmuziek overbodig worden door de infantiele simpelheid.
In een vergelijking tussen klassieke muziek en rockmuziek valt helemaal goed op hoe misleidend het is te denken dat rockmuziek grensverleggend en vernieuwend was. Ik luister nu bijvoorbeeld naar een opera van Verdi. Wat een tempowisselingen, wat een veelheid aan melodieen en ideeen, wat een kunde in compositie en wat een kunde is vereist bij de uitvoerders. Er wordt ook nog eens een heel verhaal verteld en als je geluk hebt bij een uitvoering te zijn, kun je ook nog eens genieten van kostuums en decor. De complexiteit en vrijheid van vorm contrasteren enorm met de eendimensionale drumritmes en zich herhalende accoordenschema's, de simplistische macho-achtige podiumpresentatie waar heupen, borsten en zwoele blikken de hoofdingerdienten zijn.
Ik wil hier niet beweren dat rockmuziek slecht is. Integendeel: ik ben er nog altijd een grote fan van. Maar revolutionair en de voorhoede van muzikale ontwikkeling: nee, zeker niet. Precies het omgekeerde

Bij klassieke concerten zitten steevast oude koppen. De jonge generatie vermijdt de concertzaal vanwege saaiheid. Precies het omgekeerde zou het geval moeten zijn.