In de grote en meeslepende debatten over waar het nu echt om gaat in het leven, zijn vele ideeen naar voren gebracht. Sommigen zeggen dat het om liefde en rechtvaardigheid gaat, anderen houden het op macht en invloed, maar wat te denken van geloof en spirituele zuiverheid, solidariteit en nationale trots. Waarschijnlijk draait alles om wasmachines.
Het 'keuken-debat' tussen Nixon en Kroetschow begint mythische proporties aan te nemen. De eerste keer las ik erover in Status Anxiety van Alain de Botton. In een lofzang op de 'Age of Abundance' van Amerika die iedereen een maximum aan vrijheid en zelfexpressie (en wasmachines) verschaft, kom ik het 'keuken-debat' weer tegen (klik hier voor het eerste hoofdstuk). Soms zijn er van die kleine voorvallen (details details) die alles lijken te verklaren (voor een transciptie van de hele discussie die nog veel beter is dan de samenvatting die ik bij de Botton en Brinkley heb gelezen, ga naar deze pagina. Unbelievable).
Nixon en Kroetschow staan in een keuken en maken ruzie over wasmachines. Kroetschow heeft besloten niet mee te werken aan Nixon's schaamteloze propganda. Dit is allemaal show, geen werkelijkheid. De tentoonstelling die ze bezoeken geeft een beeld van het Amerikaanse leven (een soort huishoudbeurs). Ze wandelen door een ranch met zes kamers, opzichtig voorzien van tv-toestellen en een enorme keuken. Kroetschow gelooft er allemaal niets van. Later in de Sovjetpers noemt hij de ranch de 'Taj Mahal', omdat deze ranch evenveel over de woonomstandigheden van de gemiddelde Amerikaan zegt als de Taj Mahal over die van de Indiers. Nixon maakt Kroetschow ondertussen duidelijk dat dit geen fata morgana is voor de gewone Amerikaan, maar dat een staalwerker dit huis met een hypotheek van 100 dollar per maand kan kopen.
In de keuken, als Nixon hem wijst op al het moderne keukengerei en het nieuwste model wasmachine die 'wij Amerikanen speciaal ontworpen hebben om het leven van de vrouw te vergemakkelijken' (vrouwen doen immers de afwas), knapt er iets bij Kroetschow. Hij begint te liegen. Alsof wij dit in Rusland niet hebben! Iedereen heeft keukenmachines. Er is alleen een verschil. Jullie stomme kapitalisten verspillen zoveel door heel veel verschillende soorten wasmachines te maken. Wij maken er gewoon één. Wie zit er te wachten op 100 verschillende wasmachines!! En jullie maken overbodige dingen. Kroetschow vraagt schertsend aan Nixon of er ook niet een machine is die het eten voor je kauwt en het door je strot duwt.
Dat ziet Kroetschow allemaal verkeerd (ondertussen heeft Nixon al een keer met een verwijtende vinger in de borstkast van Kroetschow gepookt). Keuze is belangrijk. Keuzes maken vrijheid mogelijk. Dan volgt de moderne definitie van vrijheid bij monde van Nixon: 'We have many different manufacturers and many different kinds of washing machines so that the housewives have a choice." Vanuit de merites van de keuze in wasmachines stapt Nixon in een beweging over naar de wapenwedloop. Hij verwijt Kroetschow dat de competitie tussen de VS en de Sovet-Unie niet moet gaan om wie de meeste kernwapens in alle soorten en maten heeft, maar dient te gaan om wasmachines. Een visie van eeuwigdurende consumentenvrede.
Point taken. Uiteindelijk is Nixon de grote visionair en niet Kennedy. Deze overgewaardeerde macho heeft Nixon in 1959 nog de loef afgestoken toen Nixon zijn 'wasmachine-routine' deed. JFK maakte Nixon belachelijk, dat wij Amerikanen toch niet kunnen denken dat we de Sovjet-Unie verslagen hebben omdat de gewone man zich een tv kan veroorloven. Er is een 'missile gap', schreeuwde JFK (een leugen!) en JFK werd president, niet zozeer vanwege zijn gladde smoelwerk, maar omdat hij veel harder beloofde in te grijpen tegen die verdomde communisten. De gevolgen kennen we. De kamikaze-diplomatiek tijdens de Cuba-crisis waar Kroetschow uiteindelijk de verstandigste bleek, ontketende bijna een kernoorlog. Kort daarvoor had JFK een krankzinnige staatsgreep gepleegd in Cuba met behulp van de CIA. Kort daarvoor weer had JFK zijn secretaris de opdracht gegeven een grote hoeveelheid Cubaanse sigaren in te slaan voordat de handelsboycot werd afgekondigd. Uiteindelijk was JFK ook een 'consumer'.
Wasmachines dus. Er wordt wel beweerd dat het socialisme stierf op het moment dat de arbeider zich een bank, huis, tv-set en krat bier kon veroorloven. Het keuken-debat geeft extra bewijskracht aan deze stelling. De enorme rijen die in de jaren tachtig voor de McDonalds in Moskou stonden, wijzen ook in die richting. Mensen willen wasmachines. De rest is bijzaak.
naschrift: deze passage illustreert prachtig het centrale thema in het hoofdstuk over de waarde van werk en de Robinson Crusoenorm in mijn boek de 'De mogelijkheid van nietsdoen', het idee dat luxe overbodig is, dat we niet aan luxe moeten hechten om zo werk uit te sparen, wat vervolgens de vraag oplevert wat we met vrije tijd moeten als we ons niet aan zoiets kunnen overgeven als luxe.
Khrushchev: "Don't you have a machine that puts food into the mouth and pushes it down? Many things you've shown us are interesting but they are not needed in life. They have no useful purpose. They are merely gadgets. We have a saying, if you have bedbugs you have to catch one and pour boiling water into the ear."
Abonneren op:
Reacties posten (Atom)
Geen opmerkingen:
Een reactie posten